1.   ສະຖານະ​ພາບ ແລະ ບັນຫາ

1.1.  ການ​ນຳ​ໃຊ້​ທີ່​ດິນ ແລະ ປ່າ​ໄມ້

1.1.1. ລະ​ບົບ​ການ​ນຳ​ໃຊ້​ທີ່​ດິນ

1.1.1.1     ກຳ​ມະ​ສິດ​ທີ່​ດິນ ແລະ ປ່າ​ໄມ້

ທີ່​ດິນ ​ເປັນ​ກຳ​ມະ​ສິດ​ຂອງວົງ​ສາ​ຄະ​ນະ​ຍາດ​ແຫ່ງ​ຊາດ, ລັດ ຮັບ​ປະ​ກັນ​ສິດ ນຳ​ໃຊ້, ສິດ​ໂອນ ແລະ ສິດສືບ​ທອດ ທີ່​ດິນ ຕາມ​ກົດ​ໝາຍ (ລັດ​ຖະ​ທຳ​ມະ​ນູນ, ມາດ​ຕາ 17).  ຢູ່​ເຂດ​ຕົວ​ເມືອງ ແລະ ​ເຂດຊານ​ເມືອງ ໃນຫຼາຍໆແຂວງ ໄດ້​ມີ​ການ​ອອກ​ໃບ​ຕາ​ດິນ ສຳລັບ ທີ່​ດິນ​ປຸກ​ສ້າງ, ທີ່ດິນກະ​ສິ​ກຳ ແລະ ທີ່ດິນທີ່​ໄດ້​ມາ​ຈາກ​ການ​ຊື້ຂາຍ ​ແລະ ​ຮັບ​ປະ​ກັນ ສິດ​ນຳ​ໃຊ້​ຍາວ​ນານ ລວມ​ທັງ ສິດ​ໂອນ ແລະ ສິດ​ສືບ​ທອດ.

ປ່າໄມ້​ທຳ​ມະ​ຊາດ ແລະ ທີ່​ດິນປ່າ​ໄມ້ ເປັນກຳ​ມະ​ສິດ ຂອງວົງ​ສາ​ຄະ​ນະ​ຍາດແຫ່ງ​ຊາດ, ຊຶ່ງລັດ​ເປັນຕົວ​ແທນ​ໃນ​ການ​ຄຸ້ມ​ຄອງ ແລະ ​ແບ່ງປັນ ​ປ່າ​ໄມ້ ໃຫ້ບຸກ​ຄົນ ແລະ ກາ​ນຈັດ​ຕັ້ງ ​ນຳ​ໃຊ້​ ຢ່າງສົມ​ເຫດ​ສົມ​ຜົນ ຍາວ​ນານ ແລະ ​ໄປ​ຄຽງ​ຄູ່​ກັບ​ການ​ປົກ​ປັກ​ຮັກສາ. ບຸກ​ຄົນ ແລະ ການ​ຈັດ​ຕັ້ງ ມີ​ສິດ​ຄອບ​ຄອງ ຕົ້ນໄມ້, ປ່າ​ໄມ້​ທຳ​ມະ​ຊາດ ແລະ ທີ່​ດິນ​ປ່າ​ໄມ​້ໄດ້ ​ກໍຕໍ່ເມື່ອ​ ​ເຂົາ​ເຈົ້າ ໄດ້​ຮັບ​ການ​ອະ​ນຸ​ຍາດ​ ຈາກການ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ທີ່​ຮັບ​ຜິດ​ຊອບເທົ່າ​ນັ້ນ (ມາດ​ຕາ 5, ກົດ​ໝາຍ​ປ່າ​ໄມ້). ໃນ​ໄລ​ຍະ​ຜ່ານ​ມາ ໄດ້​ມີ​ການມອບ ​ທີ່ດິນ​ກະສິກຳ ​ແລະ ທີ່ດິນປ່າ​ໄມ້ທີ່​ເຊື່ອມ​ໂຊມ ໃຫ້ປະຊາຊົນ ເພື່ອ ປູກຝັງ, ລ້ຽງ​ສັດ ແລະ ປູກ​ຕົ້ນ​ໄມ້. ລັດ​ໄດ້​ມອບ ໃບ​ຢັ້ງ​ຢືນ​ການ​ນຳ​ໃຊ້​ທີ່​ດິນ​ຊົ່ວ​ຄາວ ​ໃນ​ໄລຍະ​ເວລາ 3 ປີ ແລະ ຫຼັງ​ຈາກ​ນັ້ນ ອາດ​ຈະ​ພິຈາລະນາ ອອກ​ໃບ​ອະນຸຍາດຮັບຮູ້ ສິດ​ນຳ​ໃຊ້​ຖາວອນ ຖ້າວ່າ ທີ່ດິນ​ທີ່​ໄດ້ມອບໃຫ້​ນັ້ນ ໄດ້​ດຳເນີນ​ການ​ຜະ​ລິດ ​ແລະ ນຳ​ໃຊ້​ຢ່າງ​ຖືກຕ້ອງ​ຕາມ ວັດຖຸ​ປະສົງ​ທີ່​ໄດ້​ກຳນົດໄວ້.

ສິດ​ນຳ​ໃຊ້​ປ່າໄມ້​​ທຳ​ມະ​ຊາດ ​ໃນ​ໄລຍະຍາວ​ນານ ສາ​ມາດມອບ ໃຫ້​ບຸກ​ຄົນ ແລະ ການ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ໄດ້ ຕາມ​ກົດ​ໝາຍ​ປ່າ​ໄມ້ (ມາດ​ຕາ 5). ນອກຈາກ​ນັ້ນ, ປ່າ​ໄມ້​ທຳ​ມະ​ຊາດ ຍັງສາ​ມາດ ໃຫ້​ເຊົ່າ ຫຼື ສຳ​ປະ​ທານ ເພື່ອ​ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາ ແລະ ຂຸດ​ຄົ້ນ (ກົດໝາຍປ່າໄມ້, ມາດຕາ 56). ແຕ່​ແນວ​ໃດ​ກໍ​ຕາມ ​ໃນ​ໄລຍະ​ທີ່​ຜ່ານ​ມາ, ລັດ​ຖະ​ບານ​ໄດ້​ມອບ​ພຽງ​ແຕ່ ​ປ່າ​​ໄມ້ທຳ​ມະ​ຊາດ ສະ​ເພາະ ໃຫ້​ບ້ານ ຄຸ້ມຄອງ ແລະ ນຳໃຊ້ ຕາມ​​ໂຄງການ​ ມອບ​ດິນ-ມອບ​ປ່າ​ເທົ່າ​ນັ້ນ.

ບຸກ​ຄົນ ແລະ ການ​ຈັດ​ຕັ້ງ ທີ່​ລັດ​ຖະ​ບານໄດ້ມອບ ​ປ່າ​ໄມ້ ແລະ ທີ່​ດິນ​ປ່າ​ໄມ້ ​ໃຫ້​ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາ, ອະ​ນຸ​ລັກ ແລະ ຄຸ້້ມ​ຄອງ ມີ​ສິດ​ໄດ້​ຮັບ​ຜົນ​ຕອບ​ແທນ​ຕ່າງ​ໆ ເຊັ່ນ: ການ​ນຳ​ໃຊ້​ໄມ້ ແລະ ​ເຄື່ອງ​ປ່າ​ຂອງ​ດົງ ຕາມ​ລະ​ບຽບ​ການ ທີ່​ອົງ​ການ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ກ່ຽວ​ຂ້ອງ ໄດ້​ວາງ​ອອກ (ກົດ​ໝາຍ​ປ່າ​ໄມ້​, ມາດ​ຕາ 7).

​       ​ປ່າປູກ ຫຼື ປ່າ​ທີ່ຟື້ນຟູ ໂດຍ​ບຸກ​ຄົນ ຫຼື ການ​ຈັດ​ຕັ້ງ ດ້ວຍເຫື່ອ​ແຮງ ຫຼື ທຶນຮອນ​ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ ​ເປັນ​ກຳ​ມະ​ສິດ ຂອງຜູ້​ປູກ​ ຫຼື ຜູ້​ຟື້ນ​ຟູ. ຜູ້​ປູກ ຫຼື ຜູ້​ຟື້ນ​ຟູ ມີ​ສິດຄອບ​ຄອງ, ສິດ​ນຳ​ໃຊ້, ສິດ​ໂອນ ແລະ ສິດ​ສືບ​ທອດ​ ຕາມກົດ​ໝາຍ ແລະ ​ລະ​ບຽບການ (ກົດ​ໝາຍ​ປ່າ​ໄມ້, ມາດ​ຕາ 5).

1.1.1.2.    ລະ​ບົບ​ການ​ຈັດແບ່ງ​ທີ່​ດິນ ແລະ ການ​ວາງ​ແຜນ​ການ​ນຳ​ໃຊ້​ທີ່​ດິນ

ອີງ​ຕາມ​ກົດ​ໝາຍ ທີ່​ດິນ (ມາດ​ຕາ 11), ທີ່​ດິນ ​ແບ່ງ​ອອກ​ເປັນ 8 ປະ​ເພດ ຄື: ທີ່ດິນ​ກະ​ສິ​ກຳ, ທີ່ດິນປ່າ​ໄມ້, ​ ທີ່​ດິນ​ບໍ​ລິ​ເວນ​ນ້ຳ, ທີ່​ດິນ​ອຸດ​ສາ​ຫະ​ກຳ, ​ທີ່ດິນ​ຄົມ​ມະ​ນາ​ຄົມ, ທີ່​ດິນ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ, ທີ່​ດິນ​ປ້ອງ​ກັນ​ຊາດ ປອ້ງກັນ​ຄວາມ​ສະຫ​ງົບ ແລະ ທີ່ດິນ​ປຸກ​ສ້າງ.  ກະ​ຊວງ​ກະ​ສິ​ກຳ ແລະ ປ່າ​ໄມ້ ເປັນ​ຜູ້​ຮັບ​ຜິດ​ຊອບ ໃນ​ການ​ຈັດ​ແບ່ງ, ການ​ຄຸ້ມ​ຄອງ ແລະ ການ​ພັດ​ທະ​ນາ ທີ່​ດິນ​ກະ​ສິ​ກຳ, ທີ່​ດິນ​ປ່​າ​ໄມ້ ແລະ ​ທີ່​ດິນ​ບໍ​ລິ​ເວນ​ນ້ຳ.

ກົດ​ໝາຍ​ທີ່​ດິນ (ມາດ​ຕາ 12) ກຳ​ນົດ​ວ່າ ລັດ​ຖະ​ບານ​ເປັນ​ຜູ້​ຈັດສັນ ແລະ ຈັດແບ່ງ​ຂອບ​ເຂດ ທີ່​ດິນ​ແຕ່​ລະ​ປະ​ເພດ ໃນຂອບເຂດ​ທົ່ວ​ປະ​ເທດ. ແຕ່​ແນວ​ໃດ​ກໍ​ຕາມ, ເນື່ອງຈາກ​ຂາດລະບົບ​ການ​ປະສານ​ງານ, ການວາງ​ແຜນ​ນຳ​ໃຊ້​ທີ່​ດິນແຕ່ລະປະເພດ ຈຶ່ງຍັງຈະຕອ້ງໄດ້ຮັບການພັດທະນາ ທັງ​ໃນ​ລະ​ດັບ​ມະ​ຫາ​ພາກ ແລະ ຈຸ​ລະ​ພາກ.

1.1.2. ການ​ຈັດແບ່ງ​​ປະ​ເພດ​ປ່າ​

​ປ່າ​ໄມ້​ຢູ່ ສ​ປ​ປ ລາວ ແບ່ງ​ອອກ​ເປັນ 5 ປະ​ເພດ, 3 ປະ​ເພດ​ທຳ​ອິດ​ແມ່ນ ຈັດ​ແບ່ງ​ຕາມ​ໜ້າ​ທີ່​ຂອງ​ປ່າ​ໄມ້, ສ່ວນ 2 ປະ​ເພດ​ສຸດ​ທ້າ​ຍ ຈັດ​ແບ່ງ​ຕາມ​ສະພາບ​​ປະຈຸ​ບັນ​ຂອງ​ປ່າ (ກົດ​ໝາຍ​ປ່າ​ໄມ້, ມາດ​ຕາ 16-​21):

1)       ປ່າ​ຜະ​ລິດ ແມ່ນ​ປ່າ​ໄມ້ ແລະ ທີ່​ດິນ​ປ່າ​ໄມ້ ຊຶ່ງ​ຖືກ​ຈັດ​ແບ່ງ ເພື່ອ​ຕອບ​ສະ​ໜອງ ຄວາມ​ຮຽກ​ຮ້ອງ​ຕ້ອງ​ການ​ຂອງ​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ​ເສດ​ຖະ​ກິດ-​ສັງ​ຄ​ົມ​ແຫ່ງ​ຊາດ ແລະ ຊີ​ວິດ​ການ​ເປັນ​ຢູ່​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ຊົນບັນ​ດາ​ເຜົ່າ ດ້ານ​ໄມ້ ແລະ  ຜະ​ລິດ​ຕະ​ຜົນ​ປ່າ​ໄມ້ອື່ນໆ ຢ່າງ​ເປັນ​ປົກ​ກະ​ຕິຕະ​ຫຼອດ​ໄປ ເຊິ່ງ​ບໍ່​ມີ​ຜົນ​ກ​ະ​ທົບ​ຢ່າງ​ຮ້າຍ​ແຮງ​ຕໍ່​ສິ່ງ​ແວດ​ລ້ອມ.

2)       ປ່າ​ສະ​ຫງວນ ແມ່ນ​ປ່າ​ໄມ້ ແລະ ທີ່​ດິນ​ປ່າ​ໄມ້ ຊຶ່ງຖືກ​ຈັດ​ແບ່ງ ເພື່ອ​ຈຸດ​ປະ​ສົງ ໃນ​ການ​ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາ ພັນ​ສັດ,  ພັນ​ພືດ, ຖິ່ນ​ອາ​ໃສ, ທຳ​ມະ​ຊາດ ແລະ ສິ່ງ​ຕ່າງ​ໆ ທີ່​ມີ​ຄຸນ​ຄ່າ​ທາງດ້ານ​ປະ​ຫວັດ​ສາດ, ວັດ​ທະ​ນາ​ທຳ, ການ​ທ່ອງ​ທ່ຽວ, ສິ່ງ​ແວດ​ລ້ອມ, ການ​ສຶກ​ສາ ແລະ ການ​ຄົ້ນ​ຄວ້າ​ທົດ​ລອງວິ​ທະ​ຍາ​ສາດ.

3)       ປ່າ​ປ້ອງ​ກັນ ແມ່ນ​ປ່າ​ໄມ້ ແລະ ທີ່​ດິນ​ປ່າ​ໄມ້ ຊຶ່ງ​ຖືກ​ຈັດ​ແບ່ງ​ເພື່ອ​ຈຸດ​ປະ​ສົງ​ປ້ອງ​ກັນ​ແຫຼ່ງ​ນ້ຳ, ປ້ອງ​ກັນ​ການ​ເຊາະ​ເຈື່ອນ​ຂອງ​ດິນ, ເຂດ​ຍຸດ​ທະ​ສາດ, ປ້ອງ​ກັນ​ໄພ​ທຳ​ມະ​ຊາດ, ສິ່ງ​ແວດ​ລ້ອມ ແລະ ອື່ນໆ.

4)       ປ່າ​ຟື້ນ​ຟູ ແມ່ນ​ປ່າ​ທີ່​ຢູ່​ໃນ​ສະ​ພາບ​ເປັນ​ປ່າ​ເຫຼົ່າ​ອ່ອນ ທີ່​ໄດ້​ຈັດ​ແບ່ງ​ໄວ້ ເພື່ອ​ຟື້ນ​ຟູ, ບູ​ລະ​ນະ ໃຫ້​ກາຍ​ເປັນ​ປ່າ​ແກ່ ແລະ ກາຍ​ເປັນ​ປ່າ​ທຳ​ມະ​ຊາດ​ທີ່​ສົມ​ບູນຄືນ​ໄດ້.

5)       ປ່າ​ຊຸດ​ໂຊມ ແມ່ນ​ປ່າ​ໄມ້​ທີ່​ຖືກ​ທຳ​ລາຍ​ຢ່າງ​ໜັກ ເຊັ່ນ: ເນື້ອ​ທີ່​ດິນ​ບໍ່​ມີ​ປ່າ ຫຼື ເນື້ອ​ທີ່​ດິນ​ປອກ​ໂລ້ນ ທີ່​ຖືກ​ຈັດ​ແບ່ງ​ໄວ້ ປູກ​ຕົ້ນໄມ້ຄືນ​ໃໝ່ ຫຼື ມອບ​ໃຫ້​ບຸກ​ຄົນ ແລະ ການ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ນຳ​ໃຊ້​ເຂົ້າ​ໃນ​ການ​ປູກ​ຕົ້ນໄມ້, ການ​ຜະ​ລິດ​ກະ​ສິ​ກຳ-​ປ່າ​ໄມ້-​ລ້ຽງສັດ ແບບ​ຖາ​ວອນ ຫຼື ນຳ​ໃຊ້​ເຂົ້າ​ໃນ​ເປົ້າ​ໝາຍ​ອື່ນ ຕາມ​ແຜນ​ພັດ​ທະ​ນາ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​ແຫ່ງ​ຊາດ.

ຈຸດ​ພິ​ເສດ​ຂອງ​ລະບົບການຈັດ​ແບ່ງ​ປະ​ເພດ​ປ່າ​ໃນ ສປປ ລາວ ​ໄດ້ສະ​ແດງອອກ ​ຢູ່​ໃນສອງປ​ະ​ເພດສຸດ​ທ້າຍ. ການ​ທີ່ມີ​ເນື້ອ​ທີ່​ປ່າ​ຟື້ນ​ຟູ ແລະ ປ່າ​ຊຸດ​ໂຊມ ຢູ່ ສ​ປ​ປ ລາວ ແມ່ນ​ມີ​ຈຸດ​ປະ​ສົງ ເພື່ອ​ ຟື້ນ​ຟູ ປ່າ​ເຫຼົ່າ​ອ່ອນ ໃຫ້​ກາຍ​ເປັນ​ປ່າ​ໄມ້​ທຳ​ມະ​ຊາດ​ທີ່​ອຸ​ດົມ​ສົມ​ບູນ ດ້ວຍ​ການ​ຢຸດ​ຕິ​ການ​ຖາງ​ປ່າ​ເຮັດ​ໄຮ່ ແລະ ເພື່ອນຳ​ໃຊ້​ເນື້ອ​ທີ່​ດິນ​ປ່າ​ຊຸດ​ໂຊມ ໃຫ້ເກີດ​ຜົນ​ປະ​ໂຫຍດຫຼາຍກວ່າ​ເກົ່າ ​ໂດຍ​ການ​ມອບທີ່​ດິນ​ປ່າ​ໄມ້​ທີ່​ຊຸດ​ໂຊມ ​ໃຫ້​ຊາວ​ກະ​ສິ​ກອນ ແລະ ການ​ຈັດ​ຕັ້ງ ​ເພື່ອ​ລົງທຶນ​ປູກ​ໄມ້.